Zihinsel yorgunluk, odaklanma güçlüğü ve unutkanlık çoğu zaman yoğun tempoya bağlansa da, bilimsel veriler bu şikâyetlerin beslenme alışkanlıklarıyla yakından ilişkili olabileceğini gösteriyor. Yüksek oranda işlenmiş gıdalar, düzensiz kan şekeri dalgalanmaları, mikro besin eksiklikleri ve yetersiz sıvı alımı; beyin fonksiyonlarını olumsuz etkileyerek beyin sisi tablosunu tetikleyebiliyor. Buna karşılık antiinflamatuvar ve antioksidan yönü güçlü, dengeli bir beslenme modeli bilişsel performansın korunmasında önemli bir rol oynuyor. Acıbadem Life Beslenme ve Diyet Uzmanı Zehra Elban, “Beyin sağlığı yalnızca uzun vadeli hastalık riskleriyle değil, günlük zihinsel performansla da doğrudan ilişkilidir; doğru beslenme, zihinsel berraklığın en temel destekçilerinden biridir” değerlendirmesinde bulunuyor.
O Şikayetler Geçici Bir Yorgunluk Değil!
Çevremizde pek çok kişi zihinsel performansının düştüğünü zaman zaman hissediyor. Üstelik bu şikâyet giderek daha da yaygınlaşıyor. Düşüncelerin yavaşlaması, odakta kalamama ve zihinsel berraklığın azalmasının çoğu zaman geçici bir yorgunluk olarak görüldüğünü belirten Beslenme ve Diyet Uzmanı Zehra Elban, “Oysa literatürde beyin sisi olarak tanımlanan bu tablo, tek başına bir hastalık değil; beslenme düzeni ve yaşam tarzıyla yakından ilişkili bir sinyal olarak değerlendirilmelidir. Güncel bilimsel çalışmalar, özellikle beslenme içeriğinin bilişsel işlevler üzerinde doğrudan ve ölçülebilir etkileri olabileceğini gösteriyor” ifadelerini kullanıyor.
Beslenmede “Ultra İşlenmiş Gıda” Tehlikesi
Yüksek oranda işlenmiş gıdaların rafine karbonhidrat, ilave şeker, trans yağ ve yüksek omega-6 içeriğiyle sistemik inflamasyonu artırabildiğini söyleyen Beslenme ve Diyet Uzmanı Zehra Elban, “Bu durum insülin sinyal yollarını etkileyerek beyin dokusunda inflamatuvar yanıtları tetikleyebiliyor. Çalışmalar, bu tür beslenme modellerinin dikkat, hafıza ve yürütücü fonksiyonlarda bozulma ile ilişkili olduğunu gösteriyor. Yüksek sodyum, nitrat ve koruyucu içeren bu gıdaların epidemiyolojik çalışmalarda kognitif (bilişsel) bozulma ve demans (bunama) riski ile ilişkilendirildiği gösteriliyor. Bunun yanı sıra metabolik sendrom, hipertansiyon ve damar sağlığını etkileyebilecek faktörlerle bağlantılıdır. Ayrıca bu besinlerin yaratacağı kan şekeri dalgalanmaları, beyin için temel enerji kaynağı olan glikozun düzensiz kullanılmasına yol açabiliyor. Bu durum da zihinsel yorgunluk ve konsantrasyon kaybı ile sonuçlanabiliyor” diyor.
Kendisi Küçük Ama Etkisi Büyük Besinler
Beyin dokusunun yüksek metabolik aktiviteye sahip olduğu için belirli mikro besinlere düzenli olarak ihtiyaç duyduğuna dikkat çeken Beslenme ve Diyet Uzmanı Zehra Elban, “Özellikle B12 vitamini, folat, D vitamini, demir, magnezyum ve omega-3 yağ asitlerinin yetersizliği; bilişsel performans düşüşü, dikkat dağınıklığı ve zihinsel bulanıklıkla ilişkilendirilir. Omega-3 yağ asitleri, beyin hücrelerinin sağlıklı yapısını korumaya yardımcı olur. Aynı zamanda beyindeki inflamasyonu azaltarak düşüncelerin daha net olmasına katkı sağlar. Bu etki, beyin sisi olarak tanımlanan unutkanlık, dalgınlık ve odaklanma sorunlarının hafiflemesine yardımcı olabilir” ifadelerini kullanıyor.
Beyin Sisine Karşı Ispanak
Oksidatif stresin bilişsel işlevlerin bozulmasında temel mekanizmalardan biri olduğunu söyleyen Acıbadem Life Beslenme ve Diyet Uzmanı Zehra Elban, “Antioksidan kapasitesi yüksek besinler, serbest radikal hasarını azaltarak beyin hücrelerini korumaktadır. Özellikle koyu yeşil yapraklı sebzeler, kırmızı-mor renkli meyveler, turunçgiller ve zeytinyağı gibi besinler bu açıdan öne çıkar. Ispanak ve koyu yeşil yapraklı sebzelerde bulunan lutein üzerindeki klinik çalışmalarda hafıza, öğrenme gibi bilişsel alanlarda iyileştirici etkileri ortaya konulmuştur. Sıvı alımı da beyin sağlığı için ihmal edilmemesi gereken noktalardan. Çünkü hafif su kaybı dahi dikkat, reaksiyon süresi ve zihinsel performansı olumsuz etkileyebilmektedir” diyor.
Doğru Beslenme Düşüncelerinizi De Güçlendiriyor
Beyin sisinin çoğu zaman geçici gibi algılandığını ancak altta yatan beslenme faktörlerinin göz ardı edildiğine dikkat çeken Beslenme ve Diyet Uzmanı Zehra Elban, “Yüksek oranda işlenmiş gıdalar, düzensiz kan şekeri, mikro besin yetersizlikleri ve yetersiz sıvı alımı bu tabloyu tetikleyebilir. Buna karşılık antiinflamatuvar ve antioksidan yönü güçlü, dengeli bir beslenme modeli bilişsel fonksiyonların desteklenmesine katkı sağlar. Beslenme düzeninin beyin sağlığı üzerindeki etkisi, yalnızca uzun vadede değil günlük zihinsel performansta da belirleyici olabilir” uyarısında bulunuyor.
