Hematoloji ( Kan Hastalıkları )

Kemiği İliği Nakli

Kemik iliği nakli aslında güncel anlamda kök hücre naklidir. Kemik iliği kemiklerin iç

kısımlarındaki süngerimsi dokudur ve kan hücrelerini oluşturan özel kök hücrelerini

Uzm. Dr. Şükrü Yenice
Uzm. Dr. Şükrü Yenice

barındırır. Kök hücreler ihtiyaç halinde çok farklı hücrelere dönüşerek hayatın devamını

sağlayan ana hücrelerdir. Çeşitli kök hücreler vardır. Bunların içinde en çok üzerinde durulan 

hematopoetik (kan yapıcı) kök hücrelerdir. Bu yazıda konu edilen kök hücreler de kan yapıcı 

kök hücrelerdir. Kemik iliğindeki kök hücreler üç değişik kan hücresine dönüşür. Bunlar 

oksijen taşıyan alyuvarlar (eritrositler), enfeksiyon veya diğer hastalık yapıcı etkenlere, 

kansere karşı vücudumuzu koruyan akyuvarlar (lökositler) ve kanamayı önleyen pulcuk 

hücrelerdir (trombositler). Kemik iliğinin bu görevi sağlıkla yerine getirmesini engelleyen 

tahribat olursa kök hücre nakline ihtiyaç duyulur.Sağlıklı insandan alınan kök hücreler 

hastaya nakledilir. Kök hücre en çok kalça kemiğinin iliğinden, kol damarlarında dolaşan 

çevrel kandan ve kordon kanından ( bebek doğduktan sonra göbek kordonundan ) elde edilir, 

ne var ki kordon kanındaki kök hücre sayısı kemik iliği veya çevre kanındaki kök hücrelerden 

daha azdır. Kök hücre nakli en çok şu hastalıklarda yapılır: 

Kemik iliği yetmezliği yapan hastalıklar ( örnek aplastik anemi) 

Kan kanseri (örnek akyuvarların kanseri olan akut lösemi) 

Lenf bezi kanseri (örnek lenfatik sistemin kanseri olan non-Hodgkin Lenfoma) 

Bazı genetik kan hastalıkları ( örneğin talasemi-akdeniz anemisi ) 

Bu saydığımız hastalıkların dışında meme, yumurtalık, testis gibi organların 

kanserleri, germ hücreli tümörler, nöroblastoma, bağışıklık sistemi hastalıkları (örneğin 

sistemik lupus eritematozis, sistemik sklerozis), bağışıklık sistemi yetmezliği hastalıkları ( 

örnek Wiskott-Aldrich Sendromu, immun yetmezlik sendromu), doğumsal metabolik 

hastalıklarda da kök hücre nakli yapılabilmektedir. Bu alanlarda kök hücre nakli hematolojik 

(kan ile ilgili) hastalıklarda olduğu kadar yaygın değildir. Kök hücre naklinin üç tipi vardır. 

1-Allojeneik kök hücre nakli: Hasta için bir başka insandan alınan kök hücre 

kullanılır. Bu tür nakiller için tercih edilen verici aile içi bireylerdir. Aile içinden verici 

bulunamazsa aile dışı akrabalardan, o da olmazsa akraba olmayan bireylerden alınır. 

2-Otolog kök hücre nakli: Hasta iyi durumda iken kök hücreleri alınır, saklanır ve 

ileride ihtiyaç olması halinde kendisi için kullanılır. 

3-Sinjeneik kök hücre nakli: Hastaya ikiz kardeşinden alınan kök hücre verilir. 

Hastaya kök hücre veren vericinin doku uyumu bakımından hasta ile tam uyumlu 

olması arzu edilir. Tam uyumlu verici bulunamazsa o zaman tama yakın veya kısmi uyumlu 

vericilerden kök hücre alınır ne var ki tam uyumlu olmayan kök hücre nakillerinde 

başarısızlık riski de artar.Ağırlığı 50 kg dan hafif olan zayıflar veya beden kitle indeksi 

yüksek olan şişmanlar, 18 yaşından küçük 55 yaşından yaşlı olanlar, bulaşıcı hastalığı ve 

bağışıklık sistemi hastalığı olanlar, kan bankasından kan bağışı reddedilmiş kişiler, kalp 

hastaları, akciğer hastaları, kanser hastaları, kan hastaları, pıhtılaşma bozukluğu olanlar, şeker 

hastaları, kendisine organ veya doku nakli yapılmış olanlar kök hücre vericisi olamazlar. Kök 

hücre vericisi olan insanda ciddi bir sağlık problemine rastlanmaz. Kök hücre nakli yapılan 

hastalarda ise istenmeyen bazı komplikasyonlar olabilir. Bunların en çok korkulanı doku 

reddi reaksiyonudur. Kaşıntı, ciltte pul pul döküntü ve kızarıklık, saç dökülmesi , bulantı, 

kusma, karın ağrısı, sarılık ve karaciğer hasarı, kanlı veya bol sulu ishal, ateş, akciğer, böbrek 

ve diğer organlarda hasar oluşması, ağız kuruluğu doku reddinin belirtileri olabilir. Virüs, 

mantar veya bakteri enfeksiyonlarıda kök hücre naklinin önemli komplikasyonudur. 

Daha Fazla Göster

Bir cevap yazın

Başa dön tuşu